Spanje heeft geen minder toeristen nodig—maar meer woningen

De belangrijkste punten

• Spanje verwelkomde in 2024 94 miljoen toeristen, die ongeveer €126 miljard uitgaven—toerisme is niet de crisis, het woningtekort wel.
• De woningbouw is gedaald van meer dan 500.000 woningen per jaar in het begin van de jaren 2000 naar ongeveer 100.000, waarbij BBVA waarschuwt voor een tekort van 1,5 miljoen woningen tegen 2030.
• Een bevolkingsgroei van ongeveer 458.000 inwoners in 2024 creëert naar schatting jaarlijks 200.000–250.000 nieuwe huishoudens, terwijl de huren in grote steden met 15% zijn gestegen.
• Harde maatregelen tegen toeristische verhuur zijn grotendeels symbolisch; de onderliggende oorzaken zijn een stagnerend aanbod, bureaucratische rompslomp en belastingen die lokale kopers benadelen.
• Het artikel stelt vier oplossingen voor: ongebruikte grond herbestemmen voor eigendom, uitstervende dorpen nieuw leven inblazen, ondernemers de ruimte geven en de overheidsuitgaven hervormen.

Spanje verwelkomde vorig jaar 94 miljoen toeristen en bracht €126 miljard op. Onze stranden zijn vol, onze restaurants zitten vol en onze steden bruisen van energie. Toerisme is niet het probleem—het doet waarvoor het bedoeld is. Maar terwijl we recordaantallen toeristen vieren, wordt iets veel dringenders genegeerd: we bouwen niet genoeg woningen—vooral geen woningen die mensen zich kunnen veroorloven om te kopen.

Dit is geen toeristische crisis. Het is een falend huisvestingssysteem.

In het begin van de jaren 2000 bouwde Spanje jaarlijks meer dan 500.000 woningen. Vandaag? Slechts 100.000, volgens INE. BBVA waarschuwt dat we tegen 2030 een tekort van 1,5 miljoen woningen zullen hebben. Ondertussen meldt Idealista dat de huren in grote steden met 15% zijn gestegen. Dit is geen statistiek—het is een jonge leraar die op 34-jarige leeftijd nog in zijn ouderlijk huis woont. Een verpleegkundige die twee uur naar het werk pendelt. Een gezin van vier dat uit zijn eigen stad wordt geprijsd door investeerders die er nooit een voet zullen zetten. Toeristen hebben dit niet veroorzaakt. Decennia van te weinig bouw en bureaucratische rompslomp wel.

Immigratie stimuleert de vraag naar woningen—en de overheid blijft in gebreke

De bevolking van Spanje groeide in 2024 met ongeveer 458.000 inwoners, voornamelijk door immigratie. Deze toename leidde tot naar schatting 200.000–250.000 nieuwe huishoudens per jaar, waardoor de druk op een al gebrekkig huisvestingssysteem enorm toenam.

In steden als Barcelona groeide het aantal in het buitenland geboren inwoners tussen 2022 en 2023 meer dan 15 keer zo snel als het aantal autochtone Spanjaarden—toch was de reactie van de overheid zwak, reactief en ineffectief.

In plaats van deze demografische realiteit te plannen, blijven beleidsmakers steken in bureaucratische inertie en kortetermijngebaren. Er bestaat geen serieuze strategie om betaalbare huisvesting voor nieuwkomers uit te breiden of ervoor te zorgen dat hun komst de lokale bevolking niet verder uit de markt duwt.

Passiviteit van de overheid en een gebrek aan vooruitziendheid zorgen ervoor dat de stijgende vraag frontaal botst met een huisvestingssysteem dat is verstikt door jaren van verwaarlozing en bureaucratische rompslomp. Gezinnen—zowel nieuwe als bestaande—moeten wanhopig op zoek naar een plek om te wonen in een land dat niet bereid lijkt zijn eigen toekomst te plannen.

De rol van toerisme in de druk op de woningmarkt—een handige zondebok

In 2024 verwelkomde Spanje een recordaantal van 94 miljoen internationale toeristen, die ongeveer €126 miljard uitgaven en daarmee een cruciale economische sector ondersteunden. Maar de toename van kortetermijnverhuur, vooral via platforms als Airbnb, heeft de stijgende woonkosten aangewakkerd en de beschikbaarheid voor inwoners verminderd.

De aanpak van illegale verhuur door de overheid—waarbij bijna 66.000 woningen worden verwijderd en men van plan is om tegen 2028 10.000 vergunde toeristische appartementen in Barcelona te schrappen—is eerder een vertoning dan een praktische oplossing. Deze maatregelen raken nauwelijks de oppervlakte en negeren de kernproblemen: een stagnerend woningaanbod, buitensporige belastingen voor de lokale bevolking en de verstikkende bureaucratische rompslomp die nieuwbouw blokkeert.

Toerisme krijgt de schuld, maar in werkelijkheid is het systeem zelf dat de mensen in de steek laat.

Sociale woningbouw helpt—maar is niet de oplossing

We hebben betaalbare woningen nodig. We hebben huurbescherming nodig. Maar als we het bij huurwoningen laten, schieten we tekort. Het echte antwoord is eigendom. Niet als speculatie. Niet als beleggingscategorie. Maar als een recht. Een eigen woning betekent:

• Trots—in wat je hebt opgebouwd en waar je woont.
• Zekerheid—in de wetenschap dat je niet door één huurverhoging hoeft te vertrekken.
• Verbondenheid—het gevoel deel uit te maken van een buurt, in plaats van er alleen maar doorheen te trekken.
• Motivatie—want wanneer mensen eigenaar zijn, investeren ze—in hun woning, hun straten, hun toekomst.
• Eigendom is geen luxe. Het is de basis van stabiliteit in een land waar de lonen laag zijn, de kosten hoog en het sociaal contract geschonden lijkt.

Vier oplossingen om huisvesting—en hoop—terug te winnen

1. Herbestemmen. Bouwen. Mensen eigenaar laten worden. Spanje heeft geen gebrek aan grond—het verdrinkt in ongebruikte ruimte. Wat ontbreekt, is toestemming om te bouwen op plekken waar mensen daadwerkelijk willen wonen. Natuurlijk moeten natuurparken, bergen en kustecosystemen worden beschermd—onaangeroerde grond moet onaangeroerd blijven. Maar veel van wat als “rustiek” is bestemd, is geen ongerepte wildernis—het is verlaten landbouwgrond. Neem de sinaasappelplantages van Valencia als voorbeeld. De lokale citrusindustrie is uitgehold door goedkope import en oneerlijke internationale normen. Duizenden hectares liggen ongebruikt, terwijl boeren worden verdreven door krachten waar zij geen controle over hebben. We kunnen deze gronden niet onder het mom van duurzaamheid bevroren blijven houden. Ofwel ondersteunen we lokale boeren op de juiste manier en brengen we het land weer tot leven—ofwel stellen we het open voor geplande, betaalbare woningbouw.

Dit omvat:

• Het herclassificeren van niet-productieve rustieke grond voor woningbouw.
• Het prioriteren van infrastructuur en openbare voorzieningen naast nieuwe woningen.
• Het stimuleren van gemeenschappelijk wonen, kavels voor zelfbouw en coöperaties om gemeenschappelijk eigenaarschap te bevorderen.
• Dit gaat niet over het vernietigen van het platteland—het gaat over het benutten van grond die al aan de natuur is onttrokken, maar nu ligt te verpauperen.
• Laat de lokale bevolking wonen waar zij werkt. Laat gezinnen eigenaar worden in plaats van voor altijd te huren. Laat dit land de mensen opnieuw dienen.

2. Breng de 30.000 uitstervende dorpen weer tot leven De helft van de dorpen in Spanje verdwijnt—niet door een gebrek aan charme, maar door een gebrek aan perspectief. Zonder banen, breedband en toekomst vertrekken mensen. Wat blijft er over? Brochures en ruïnes.

We moeten:

• Kleinschalige industrie terugbrengen naar plattelandsgebieden met gerichte belastingvoordelen en subsidies.
• Opleidingscentra financieren voor ambachten, technologie en duurzame landbouw.
• Echte breedband- en digitale infrastructuur uitrollen, niet alleen loze beloften.
• Grond en betaalbare woningen aanbieden aan thuiswerkers en ondernemers.
• Eén thuiswerker kan leiden tot een café. Een café brengt leven. Leven brengt gemeenschap. De cyclus begint met één gezin, één bedrijf, één reden om te blijven.
• Toerisme kan deel uitmaken van de mix—maar het kan niet de ruggengraat zijn. Dorpen hebben inwoners nodig, geen bezoekers.

3. Geef ondernemers de ruimte Spanje smoort innovatie voordat die begint. Ondernemers betalen inkomstenbelasting, sociale premies en overheadkosten voordat ze ook maar één euro verdienen. Het is een doodvonnis voor iedereen die iets nieuws probeert te starten.

Om een bruisende, zelfvoorzienende economie op te bouwen, moeten we:

• Start-upbelastingen gedurende de eerste 12–24 maanden afschaffen.
• De minimumbijdragen voor de sociale zekerheid verlagen totdat er winst wordt gemaakt.
• Versnelde visa en toegang tot huisvesting creëren voor internationale oprichters.
• Hybride woon-werkruimtes toestaan in landelijke gebieden voor creatieven, techprofessionals en freelancers.
• Ondernemers willen geen hand-outs—ze willen een eerlijke startpositie. Geef hun die, en zij zullen banen, gemeenschappen en groei creëren.

4. Overheidsuitgaven hervormen—geen excuses meer Spain besteedt bijna de helft van zijn bbp via de overheid. Toch hebben gezinnen moeite met vergunningen, lopen ziekenhuizen vast en werken overheidskantoren nog steeds op papier.

We moeten:

• Elke overheidsdienst digitaliseren.
• Elke uitgegeven euro online publiceren.
• Overlappende instanties en verouderde departementen afschaffen.
• Dit is geen bezuinigingsbeleid—het is verantwoordingsplicht. Gezinnen begroten tot op de laatste cent—dat zou de overheid ook moeten doen.
• De besparingen gebruiken om woningen te bouwen, lokale projecten te ondersteunen en publieke diensten te bieden die de belastingen die we betalen waard zijn.

Overheidsmaatregelen: te weinig, te laat—en verkeerd gericht

De zogenoemde “oplossingen” van de overheid komen neer op weinig meer dan politiek theater. Een belasting van 100% op de aankoop van vastgoed door niet-EU-inwoners die geen legale inwoners zijn, voorstellen, is een symbolisch gebaar dat de echte problemen omzeilt.

Het verwijderen van 66,000 illegale toeristische verhuuraccommodaties en het voornemen om tegen 2028 10,000 geautoriseerde toeristische appartementen in Barcelona te schrappen, klinkt misschien als vooruitgang—maar is grotendeels symbolisch. Het pakt de onderliggende oorzaken niet aan: decennia van stagnerend woningaanbod, verstikkende bureaucratie en een belastingstelsel dat lokale kopers en ondernemers benadeelt.

Ondertussen protesteren tienduizenden gefrustreerde burgers tegen hoge huren en woningtekorten. De overheid hoort hen, maar handelt niet en kiest er in plaats daarvan voor toeristen en immigranten tot zondebok te maken, terwijl bureaucratie en politieke inertie de crisis verder verdiepen.

Zolang leiders geen schuldigen blijven aanwijzen maar beginnen met het herstellen van de fundamenten, zullen gezinnen hun woningen en toekomst blijven verliezen.

Dit gaat niet over overleven.

Het gaat over leven.

Spain is geen ansichtkaart. Het is geen pretpark. Het is geen hotel voor de droom van iemand anders.

Het is ons land. Onze gezinnen. Onze toekomst.

En we vragen niet om hand-outs. We eisen een systeem waarin mensen die hier werken, hier wonen en hier van het leven houden, een deel ervan kunnen bezitten.

Laat de toeristen komen. Maar laat de mensen blijven.